ابعاد کیفیت آماری
1. مفهوم کیفیت در آمارهای رسمی
کیفیت در آمارهای رسمی یک «مفهوم چندبعدی» است که درستی یکی از ابعاد آن به شمار می رود.
×ابعاد مربوط به کاربران
مناسبت، بهنگام و بوقت بودن
× ابعاد مربوط به داده ها:
درستی و قابلیت اعتماد، مقایسه پذیری، کامل بودن
×ابعاد مربوط به نمایش داده ها
در دسترس بودن، وضوح، فراداده
×ابعاد مربوط به فرآیند های آماری
انسجام، کارایی، معتبر بودن روش ها
×ابعاد مربوط به وضعیت سازمانی
محیط قانونی و سازمانی
مکانیزم های برنامه ریزی (کوتاه و بلند مدت اما سیستماتیک)، منابع (مالی و نیروی انسانی )
2. تعاریف نظری ابعاد کیفیت:
×مناسبت : میزان تأمین نیازهای کاربران (از لحاظ تعاریف و مفاهیم، طبقهبندیها و نوع آمارها)
× بهنگام بودن: فاصله زمانی بین زمان مرجع (آماری) تا زمان انتشار
× به وقت بودن: میزان تطابق بین زمان واقعی و زمان پیشبینی شده برای انتشار
× در دسترس بودن: تسهیل و تنوع در ارایه دادههایی که در اختیار کاربران قرارمی گیرد.
×وضوح: میزان قابل فهم بودن آمارها برای کاربران غیرمتخصص
×فراداده: در دسترس بودن اطلاعات مربوط به منابع، تعاریف و مفاهیم، طبقهبندیها و روشها
×درستی: فاصله بین برآوردهای آماری و مقدار واقعی پارامتر در جامعه
×کامل بودن: میزان پوشش کامل اهداف و پدیدههای مورد نظر توسط آمارها
× تفسیر پذیری:موجود بودن اطلاعات تکمیلی و فراداده های لازم برای تفسیر و استفاده مناسب از داده ها
×یکپارچگی: به فعالیت هاو ارزش هایی مربوط می شود که اعتماد کاربران را به موسسه تولید کننده آمار و در نهایت به محصول آماری را حفظ می نماید. اعتماد کاربران در طی زمان حاصل می شود.
×مقایسهپذیری: میزان مقایسهپذیری آمارها در طول زمان و در بین مکان (بین کشورها و مناطق مختلف)
× کارایی: آمارها به روشی جمعآوری میشوند که بار پاسخگویی حداقل شود.
× انسجام: میزان تطبیق و ارتباط منطقی بین آمارهای مختلف حاصل از چندین منبع
× معتبربودن روش ها: میزان پیروی از روشهای تخصصی و استانداردهای بینالمللی که در مورد آنها توافق شده است.
× اعتبار مندی: اعتبارمندی بعدی است که می تواند مهم تر از درستی باشد. اعتبار مندی به میزان یا درجه اطمینان کاربر به دادهها گفته میشود و میتوان تابعی از درستی در نظرگرفت یا اینکه برحسب سازگاری فرآیند تولید ارزیابی نمود
× محیط قانونی: میزان قوانین آماری وضع شدهای که با اصول آمارهای رسمی هماهنگی دارد.
× مکانیزم های برنامهریزی: میزان برنامههای وضع شده در برنامهریزی سیستماتیک و بلندمدت فعالیتهای آماری
× منابع: میزان سرمایهگذاری و نیروی انسانی مورد نیاز در سیستمهای آماری
3 . علل تفاوت در ابعاد کیفیت آماری
تفاوت در دیدگاه و نگرش به کیفیت
دفتر آمار اتحادیه اروپا: دیدگاه محصول گرا
صندوق بین المللی پول: دیدگاه فرآیند گرا
بر این اساس ملاک های ارزیابی هم متفاوت خواهدبود
دفتر آمار اتحادیه اروپا: ملاکهای کمی
صندوق بین المللی پول: ملاکهای کیفی(چهار رده ای)
ابعاد مشترک:
درستی، مناسبت، بهنگام بودن و قابلیت دسترسی
تداخل یا وابستگی ابعاد به یکدیگر:
بهنگام بودن / درستی
درستی/ مقایسهپذیری در طول مکان
مناسبت / مقایسهپذیری در طول زمان
مناسبت / درستی
ارزیابی و اندازه گیری ابعاد کیفیت:
- درستی بصورت کمی
- سایر ابعاد عمدتاً بصورت کیفی
موفقیت در ارزیابی کیفیت داده بطور وسیعی به انتخاب نماگرهای کیفیت مناسب بستگی دارد. بنابراین در انتخاب نماگرها بایستی نکات زیر را در نظر گرفت.
×نماگر های کیفیت بایستی به وضوح قابل درک باشند.
×نماگرهای کیفیت بایستی به آسانی اندازهگیری شوند و روش اندازهگیری آن برای سالیان متمادی معتبر باشد.
×نماگرها بایستی برای یک ارزیابی بی طرف قابل اندازهگیری باشند و امکان مقایسه سری زمانی آنها فراهم شود.
× محاسبه نماگرها نبایستی زمان و هزینههای زیادی را تحمیل نماید.
× نماگرها بایستی با توجه به سطح گسترش آمار در کشور انتخاب شود.
منبع : www.src.ac.ir